Geçmişten günümüze araçlar ne kadar güvenilir hale geldi?

İçten yanmalı motorların otomobillerde kullanılmaya başlanmasının üzerinden 130 yıl geçti. Bu kullanımın etkisi ile otomobiller yılla...

İçten yanmalı motorların otomobillerde kullanılmaya başlanmasının üzerinden 130 yıl geçti. Bu kullanımın etkisi ile otomobiller yıllar boyunca teknolojik olarak inanılmaz bir şekilde değişti ve gelişti. Sadece performans, sürüş ve konfor özellikleri değil ayrıca güvenlik ve sağlamlık özellikleri de çok ciddi ilerlemeler kaydetti.

Bu gelişmeleri zaman zaman inceliyoruz ve basit ve açık bir şekilde izah etmeye çalışıyoruz. En son olarak 100 yıllık bir sürede içten yanmalı motorlarda hacim, güç ve tork değerlerinin nasıl değiştiğini detaylı bir şekilde incelemiştik. Bu analize aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

100 yıl boyunca güç/hacim, güç/ağırlık ve tork/hacim nasıl değişti?

Ayrıca diğer bir yazımızda içerisinde ABS, airbag, hava yastığı ve ESP gibi güvenlik donanımlarının da olduğu "En önemli 9 otomotiv icadı" konusunu işlemiştik. Şimdi ise otomobiller üretilmeden önce firmalar tarafından uygulanan ve araç güvenliğinin en önemli etkenlerinden birisi olan çarpışma testleri konusunu işlemek ve araç güvenliğinin nereden nereye geldiğini göstermek istiyoruz.


Çarpışma testleri gerekli mi?

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin birçoğunda otomobiller bazı güvenlik ve sağlamlık testlerini geçmek zorundalar ve bu konu kanunların da kapsamında bulunuyor. Hiçbir otomobil üreticisi asgari şartları sağlamadan yeni modellerini satışa çıkartamıyor. Bir örnek vermek gerekirse; ülkemizde üretilen otomobil ve ticari araçlar TSE'nin asgari şartlarına uymak zorunda. Ayrıca Avrupa Birliği ve dünya ülkelerine de otomobil ve ticari araç satışı yapıldığı için ISO ve CE gibi standartların da sağlanması gerekiyor.  


Diğer taraftan bir de oldukça detaylı çarpışma testleri yapan ve tüm dünya çapında saygı duyulan bağımsız kuruluşlar bulunuyor. Bunların başlıcaları ise  Avrupa kökenli Euro NCAP ve A.B.D kökenli IIHS olarak öne çıkıyor.

Çarpışma testleri ne zamandan beri yapılıyor?

Çarpışma testleri aklımızda yakın bir zamandır yapılıyor gibi kalsa da aslında ilk denemeleri oldukça eski zamanlara dayanmaktadır. İlk çarpışma testi Amerikan GM grubu tarafından 1934 yılında Chevrolet marka otomobilin düz bir duvara hızla çarptırılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu yıldan sonra benzer testler farklı A.B.D ve Avrupa kökenli markalar tarafından kendi bünyelerinde çeşitli şekillerde yapılmıştır.

İlk çarpışma testi - 1934 yılında Chevrolet marka bir araçla gerçekleşti
Avrupa'da ilk bağımsız çarpışma testi ise Euro NCAP kuruluşu tarafından 1996 yılı sonunda yapıldı ve sonuçlar 1997 yılı başında kamuoyu ile paylaşıldı. Temmuz 1997'de yapılan testler sonucu 5 üzerinde 4 yıldızı alabilen ilk araç Volvo'nun S40 modeli oldu. Haziran 2001 yılında ise 5 üzerinde 5 yıldızı alabilen ilk araç Renault Laguna modeli oldu.


Euro NCAP ilk 4 yıldızlı çarpışma testi (Volvo S40)


Euro NCAP ilk 5 yıldızlı çarpışma testi (Renault Laguna)


A.B.D'de markalardan bağımsız olarak ilk çarpışma testi ise IIHS yani Karayolları Güvenliği Sigorta Enstitüsü tarafından 1992 yılında gerçekleştirildi. Bu bağımsız kurum ülkemizde ve Avrupa'da pek fazla duyulmamıştı ancak Euro NCAP'den 5 yıldız alan araçların bile kötü bir şekilde hasar gördüğü farklı bir çarpışma testi sayesinde son birkaç yıldır konuşulmaya başlandı.

Kurumun farklı bir şekilde yaptığı test ise Small Overlap denilen aracın ön-köşeden yaptığı kaza sonucu oluşan hasarı ölçen bir metot. Karşı şeritten gelen bir araca veya ağaç ve direğe çarpma durumunda oluşacak hasarı belirleyen bu test sayesinde bazı araçların Euro NCAP testlerinde çıktığı kadar güvenilir olmadığı anlaşıldı. Bunlardan en önemlileri BMW F30 3 Serisi ve yeni Audi A4 modeli oldu. BMW marjinal bir şekilde hasar görürken Audi daha kötü bir not ile Small Overlap testinden ayrıldı.

IIHS BMW F30 3 Serisi Small Overlap crash test


Geçmişten günümüze araçlar ne kadar güvenilir hale geldi?

İlk çarpışma testlerinin yapılmaya başlanmasından bu güne kadar gerek devletlerin güvenlik ve sağlamlık konusunda belirlediği kanunlar ve standartlar, gerek otomobil üreticilerinin çalışmaları gerekse de bağımsız kuruluşların çeşitli çarpışma testleri sayesinde günümüzde otomobiller kazalara karşı çok daha dayanıklı ve güvenliler. Ayrıca çarpışma testleri sırasında test edilen ve denenen güvenlik donanımları sayesinde de  daha az can kaybı ve yaralanmaya sebebiyet veriyorlar.


Üretim ve tasarım tekniklerinin değişmesi ile malzeme bilimindeki ilerlemelerinin de etkileriyle daha hafif ve ince malzemelerden üretilebilen otomobil kasa, iskelet ve şasileri sayesinde geçmiş dönemlerin heybetli, ağır ve sağlam görünümlü araçlarının aslında ne kadar güvensiz olduğunu anlayabiliyoruz. Hem araçların ciddi anlamda sağlamlaşması hem de kullanılan güvenlik donanımları sayesinde günümüzde çok daha güvenli otomobillere sahibiz. 

Bunun en büyük kanıtı olarak aşağıdaki videoyu gösterebiliriz. Her halde iki aracı yan yana koysak ve insanlara hangisi daha sağlam görünüyor diye sorsak bir çok kişi zamanının en popüler modellerinden olan 1959 Chevrolet Bel Air modelinin 2009 Chevrolet Malibu modelini kafa kafaya çarpışma durumunda dümdüz edeceğini söylerdi. 

Solda 1959 Chevrolet Impala sağda 2009 Chevrolet Malibu
İki aracın arasında tam olarak 50 yıl bulunuyor ve bu süre otomobillerin gelişimini incelemek için gerçekten iyi bir süre. Ayrıca bu araçların bulundukları dönemler itibariyle birbirlerine denk de sayılırlar. Böyle bir çarpışmada ağırlığın da etken olabileceğini düşünerek her iki aracın da ağırlıklarını belirtmekte fayda görüyoruz. 1959 Impala 1750kg iken 2009 Malibu yaklaşık 1550kg ağırlığında. Her iki aracın aynı hız ile ve birbirlerine dik bir şekilde geldikleri düşünülürse 1959 Impala'nın daha ağır olması nedeniyle 2009 Malibu'ya daha fazla zarar vermesi de beklenebilir.

Ancak yapılan bu ilginç çarpışma testi sonucunda 50 yılda otomobil güvenliği konusunda nereden nereye gelindiği oldukça net bir şekilde görebiliyoruz. 1959 Impala hem ağır hem de daha büyük olmasına rağmen çok daha fazla hasar görüyor ve sürücü tarafı da tamamen deforme oluyor. Gerçek hayatta böyle bir çarpışma olsaydı büyük bir ihtimalle 2009 Malibu sürücüsü hayatta kalırken 1959 Impala sürücüsü hayatını kaybetmiş olabilirdi.

Solda 1959 Chevrolet Impala sağda 2009 Chevrolet Malibu
1959 Chevrolet Impala ve 2009 Chevrolet Malibu çarpışma testi



Ek Bilgi: Takipçilerimizden gelen metal yorgunluğu ve araçta motor olmadığı konusundaki  itirazlar sonucu ekleme yapma gereği duyarak bu açıklamayı hazırladık.
  • Çarpışma testini gerçekleştiren IIHS kuruluşunda Genel Müdür Yardımcısı konumunda bulunan David Zuby, testte kullandıkları aracın 118.000km'de olduğunu ancak km sayacının araç satın alındığında bozuk olduğunu belirtmiş. Ayrıca oldukça iyi bakılmış ve yapısal olarak sorunsuz olduğunu da eklemiş. Sadece bazı bölümlerde yüzeysel pas izlerine rastlanmış. Diğer taraftann videoda kaputun altında motor yokmuş gibi görünse de 3.9 litre 6 silindirli bir motorun bu araçta bulunduğunu da eklenmiş.
Ek bilgi üzerine bizim yorumumuz ise;
  • Bu tip bir araçta metal yorgunluğu olabileceği çok doğrudur ve araç için söylenenlere bakılırsa da büyük bir ihtimalle metal yorgunluğu olmuştur. Diğer taraftan çok iyi korunmuş bir yerde muhafaza edilecek sıfır km 1959 Impala ile small overlap (ön-köşe) testi yapılsaydı farklılıklar olsa da sonucun Impala'dan yana değişeceğini düşünmüyoruz. Buna gerekçe olarak ise günümüz araçlarında esas olarak çökmenin yaşandığı kafes bölümü ciddi anlamda güçlendirilirken geçmiş dönem araçlarda bu bölgelerde hep benzer sorunlar çıkmıştır. Özellikle A sütununun çökmesi sonucu genelde kokpit parçalanarak sürücüye zarar vermiştir. Günümüzde sert çekirdek yumuşak gövde mantığıyla tasarım yapıldığı için çarpışmalarda araçların yolcu bölümü (kafes) eskiye göre çok daha iyi bir şekilde deforme olmadan korunabilmektedir. Gerek metal gerekse de tasarım teknolojilerinin gelişmesi sonucu olarak doğru malzemenin doğru yerde kullanılması sayesinde günümüz araçlarının hem daha sağlam hem de daha güvenli olduğunu düşünüyoruz. 


Kamyon ve otobüs gibi araçlar için çarpışma testleri var mı?

Binek araçlar ve hafif ticari araçların bir kısmı için çarpışma testleri oldukça yaygın ve gelişmiş bir şekilde uygulansa da kamyon, tır ve otobüs gibi büyük araçlar için çarpışma testleri maalesef çok yaygın değil.  Büyük araçlar için büyük ekipmanlar ve büyük alanlar gerekmesi nedeniyle bu boyuta sahip araçları üreticiler genellikle kendi olanakları ile belirli şartlar altında test ediyorlar.  Ayrıca bilgisayar destekli tasarım programları ve simülasyonlar da bu testlerin sanal olarak yapılabilmesine olanak sağlıyor. 

Diğer bir seçenek olarak ise A.B.D kaynaklı IMMI firmasının CAPE departmanı öne çıkıyor. Dünyada alternatifi bulunamayan bu departman büyük kamyon ve otobüslerin çarpışma testlerini yapacak her türlü olanağa sahip olsada Kuzey Amerika'da bulunması nedeniyle otomobil üreticileri tarafından çok yaygın bir şekilde kullanılamıyor. 

Ancak günden güne gelişen güvenlik anlayışı ve şartları sonucu olarak önümüzdeki yıllarda bu tip araçların da Euro NCAP ve IIHS gibi kuruluşlar tarafından test edilmeye başlanacağı sürpriz olmayacaktır.
Mercedes Travego çarpışma simülasyonu ve testi


IMMI - CAPE okul otobüsü çarpışma testi


IMMI - CAPE dorsesiz tır çarpışma testi

İlgili Konular

TEKNİK BİLGİ 5514978957468852468

Yorum Gönder Yorumlar

emo-but-icon

item