Lastik hava basıncının yakıt tüketimine, yol tutuşa ve aşınmaya etkileri nelerdir?

Lastik hava basıncı birçok otomobil kullanıcısı tarafından çok fazla önemsenmese de hem lastiğin kendisini hem de aracın sürüş özellikle...

Lastik hava basıncı birçok otomobil kullanıcısı tarafından çok fazla önemsenmese de hem lastiğin kendisini hem de aracın sürüş özelliklerini önemli oranda etkiler. İşin ilginç tarafı ise lastik değişimi yapan yerlerin önemli bir kısmında bile bu konuya gereken önem verilmemektedir.

Öyle ki lastiklere hem fazla hava basılmaktadır hem de oldukça fazla lastikçinin hava kompresörü ayarsız olduğu için doğru hava basıncı rakamını göstermemektedir. Bu nedenle lastik değişimi yaptıktan sonra hava basınçları mutlaka sürücü kapısı içinde veya yakıt deposu kapağı içinde yer alan etikette yer alan değerler ile karşılaştırılmalıdır. Bu etikette yer alan değerler soğuk haldeki lastiğin sahip olması gereken hava basınç değerleridir.


Farklı desen tek veya çift lastik değiştirmek doğru mu?

Lastikler araçların yol ile temas eden tek parçasıdır. Aracınız ne kadar iyi durumda olursa olsun lastik havaları yerinde değilse hem yol tutuş ve konfor özellikleri azalabilir hem de düzensiz aşınabilir. Düşük havaya sahip olan lastikler yüksek havaya sahip olan lastikten daha tehlikeli durumlara yol açabilir. Lastiklerin hava kaçırdığı gözle tespit edilirse hava kontrol kalemi ile kontrol edilmesi gerekir. Ayrıca her ne olursa olsun en az haftada bir lastik basınçlarının kontrolü şarttır. Akaryakıt istasyonuna gidip bu işle uğraşmamak için de her araçta hava kontrol kaleminin bulunması şarttır.



Yol tutuş

Araçların yola teması sadece lastikler vasıtasıyla gerçekleşir ve bu nedenle de lastik hava basıncı aracın yol tutuş özelliklerini doğrudan etkiler. Lastik hava basıncı üreticinin önerdiği değerlerin üstünde veya altında ise yol tutuş özelliklerinde azalma meydana gelir. Bu basınç farkı hem lastik tabanının hem de lastik yanağının davranışlarını etkiler.

Hangi lastik markası hangi markaya sahip?
  • Taban ile alakalı yol tutuş azalması
Lastiği ideal basıncından farklı bir basın ile şişirmek, tabanın yola temas alanının değişmesine neden olur. Normalde lastik tabanında bulunan tüm yüzeylerin yol ile temas etmesi gerekir. Ancak hava basıncı düşük olan lastikte orta kısım yere temas etmez veya az temas eder. Bunun sonucu olarak araç, lastiğin dış kısımları ile yola tutunmaya çalışır. Diğer taraftan yüksek hava basıncına sahip olan lastik sadece orta kısımları ile yola tutunmaya çalışır. Bu durumda lastik sadece orta kısmı ile yola temas olduğu için temas alanı yine azalmıştır. Sonuç olarak her iki durumda da lastik olduğundan daha dar bir lastikmiş gibi davranır ve yol tutuş özellikleri de buna bağlı olarak azalır.



  • Yanak ile alakalı yol tutuş azalması
Aracı bir nevi havada asılı bir şekilde taşıyan lastiğin yanaklarıdır. Bu nedenle aracın ağırlığı ve sürüş dinamiklerinin sürekli olarak etkisi altındadır. Lastik ve otomobil üreticileri aracın ağırlığını ve sürüş özelliklerini dikkate alarak ideal lastik basıncını belirlerler. Bir otomobil viraja girdiği zaman lastik tabanının yere tutunmasıyla lastik yanağı kasanın hareketi ile esner ve yol ile araç arasında bir nevi süspansiyon ve bağ görevi görür. Ancak lastik yanağının çok yada az esnemesi istenmez. Diğer taraftan lastik yüksek basınca sahipse yanak az esner, düşük basınca sahipse de çok esner. Her iki şekilde de araç olması gerektiği yol tutuş özelliklerini göstermez.

Otomobil lastikleri üzerindeki ifadeler ne anlama gelir?


Konfor

Araçlarda yoldan kaynaklanan bozuklukların absorbe edilmesinde öncelikli olarak süspansiyon sistemi sorumludur. Ancak lastik hava basıncının seviyesi de konforu ciddi anlamda etkileyebilmektedir. Bu konuda aynen yol tutuş özelliklerine benzer bir şekilde lastik yanağı önemli bir rol üstlenmektedir. Lastik havasının daha az olması aracın genel anlamda yumuşamasını sağlar. Diğer taraftan lastik havasının yüksek olması nedeniyle de yanaklar gerektiği kadar esnemez ve bunun sonucu olarak da aracın konforunda sertleşme meydana gelir.

Avrupa lastik etiketi ne anlama geliyor?

Ancak bu durumlardan lastik havasının olması gerektiğinden daha düşük bir basınca indirilmesi gerektiği sonucu da çıkarılmaması gerekir. Maksimum konfor isteniyorsa araçtaki yük miktarına da bağlı olarak üreticinin önerdiği minimum lastik basıncı dikkate alınmalıdır. Daha alt seviye de bir basınç belirlemek aracın konforunu yumuşatabilir ancak yol tutuş özelliklerini azaltır. Ayrıca yakıt tüketiminin yükseltmesine ve lastiğin aşırı ısınmasına da neden olabilir.


Yakıt Tüketimi

Konfor konusunda lastik hava basıncının düşük olması bir miktar avantaj sağlarken yakıt tüketimi arttırdığından basit bir şekilde bahsetmiştik. Benzer şekilde lastik hava basıncının yüksek olması yakıt tüketimini düşürmekte fayda sağlamaktadır. Bunun nedeni ise lastiğin tabanının yol ile olan temasının azalmasından ve dolayısı ile sürtünmenin azalmasından kaynaklanmaktadır. Diğer taraftan düşük hava basıncında da lastik taban teması daha azdır ancak lastik fazla esneyerek bir nevi ağırlaşır ve yuvarlanma direnci artar. Bu da tüketimin artmasına neden olur.

Tek lastik değiştirmek doğru mu?

Her iki durum da önerilmez ancak otomobil üreticileri bunun üst limitini belirlemişlerdir. Lastik hava basınçlarının gösterildiği etikette ECO şeklinde bir ifade bulunur ve dikkat edilirse buradaki değerler normal değerlerin oldukça üzerindedir. Bu basınç değerleri tercih edilirse konfor seviyesinde ve yol tutuş özelliklerinde bir miktar düşme olabilir ancak yakıt tüketiminde azalma meydana gelir. Bu değer belirtilmemiş ise normal lastik basıncına 3psi ekleyerek konfor ve yol tutuştan fazla taviz vermeden güvenli bir şekilde yakıt tasarrufu yapmak mümkündür.

Düzensiz lastik aşınması
  • Yüksek basınç nedeniyle aşınma
Lastik havalarının fabrika verilerinden daha fazla şişirilmesi bu tip aşınmaya neden olur. Bunun sonucunda ise lastiğin taban kısmının ortası daha fazla aşınırken kenarları çok daha az aşınarak dengesiz bir aşınma meydana gelir. Lastiğin yere temas alanı da azaldığından dolayı yol tutuş azalır. Ayrıca aşırı basınç nedeniyle sertleşme meydana gelir ve konfor düşer.

Lastik ölçüsü seçimi ve hesaplanması nasıl yapılır?

Yüksek basınç nedeniyle ortası aşınmış yan kısımları az aşınmış bir  lastik
  • Düşük basınç nedeniyle aşınma
Lastik havalarının fabrika verilerinden daha az şişirilmesi bu tip aşınmaya neden olur. Bunun sonucunda ise lastiğin taban kısmının kenarları daha fazla aşınırken orta kısmı çok daha az aşınarak dengesiz bir aşınma meydana gelir. Lastiğin yere temas alanı da azaldığından dolayı yol tutuş azalır. Ayrıca düşük basınç nedeniyle lastik daha fazla ısınır, buda lastiğin ömrünü kısaltır ve patlama ihtimalini arttırır. Ayrıca yol tutuş da düşük basınç nedeniyle azalır.
Düşük basınç nedeniyle her iki kenarı aşırı aşınmış orta kısmı az aşınmış bir  lastik
Düşük hava nedeniyle ısınan lastik yarılabilir.

Yüksek hızda lastik patlaması

Fabrika verilerinden daha düşük basınç olması durumunda aşırı ısınmaya bağlı olarak lastikte yarılma meydana gelir. Özellikle yüksek hızlara çıkıldığı zaman lastik iyice ısınır ve kauçuk malzemesi özelliğini kaybederek yanak ile tabanın birleştiği kısımda yarılma meydana gelebilir. Aşağıdaki video detaylı izlendiğinde lastiğin patlamadan hemen önce şekil değiştirdiği ve deforme olduğu ve ardından da patladığı anlaşılıyor.

Geniş lastik yakıt tüketimini neden yükseltir?

Diğer taraftan lastiğin aşırı şişik olduğu da ihtimal dahilinde bulunuyor. Aşırı şişirilmiş bir lastiğin yüksek hızlarda ısınması dolayısıyla basıncı daha da artar. Bu da lastiğin dayanabileceği maksimum basıncın üzerine çıkmasına neden olabilir ve patlama meydana gelebilir.



İlgili Konular

yüksek hızda lastik patlama 757671215227601597

Yorum Gönder Yorumlar

emo-but-icon

Sosyal Medya

Arama

Facebook

item