Şaft tüneli nedir? Neden bazı önden çekişli araçlarda da vardır?

Otomobillerin büyük bir çoğunluğunda yer alan ve arka koltuk ayak mesafesini daraltan şaft tüneli özellikle arka ortada oturacak yolcunun...

Otomobillerin büyük bir çoğunluğunda yer alan ve arka koltuk ayak mesafesini daraltan şaft tüneli özellikle arka ortada oturacak yolcunun ciddi oranda rahatsız bir yolculuk yapmasına neden olur. Genellikle çekişin arkada olduğu araçlarda alışıldık bir durum olsa da önden çekişli araçların büyük bir bölümünde de bulunması birçok kişinin "Bu araç önden çekişli olmasına rağmen neden şaft tüneli var?" sorusunu sormasına neden olur. 

Hangisi doğru? Arkadan çekiş mi, arkadan itiş mi?

Şaft tüneli nedir?

Arkadan çekişli ve birçok 4 tekerlekten çekişli araçta motor önde uzunlamasına konumlanır ve motordan çıkan dönme hareketi ilk olarak şanzımana oradan da diferansiyel vasıtasıyla 90 derece açıyla döndürülerek arka tekerleklere aktarılır. Ancak motorun hareketini arka tekerleklere aktaran bu şaft oldukça yüksek bir dönme gücü yani torkun etkisinde kaldığı için kalın ve iri bir yapıya sahiptir. Ayrıca hem darbelere daha dayanıklı olması ve eğilmemesi hem de daha esnek bir şekilde çalışması için ortasında mafsal şeklinde bir bağlantı mevcuttur. 

Diğer taraftan bu aktarma şaftı mafsalın da etkisi ile aracı tam ortasında önemli bir yer kaplar. Ayrıca sağlıklı ve müdahalesiz bir dönme hareketi gerçekleşmesi için şaft tüneli denilen bir yapı ile koruma altına alınmıştır. Kısacası araca sadece alttan bakmadıkça yandan kolay kolay görünmez. Bu da şaftı zemindeki olası darbelerden korur. Ayrıca egzoz boruları da bazı modeller de bu yapının içine sığdırılabilmektedir. Ancak bu şaftın bir tünel ile koruma altına alınmış olması aracın içinde arka kısmın ortasında bir çıkıntı oluşmasına ve özellikle arka koltuk sırasında ortada oturan yolcunun konforunun büyük oranda bozulmasına neden olur.

Arkada çekişli araçta şaft tüneli
Neden bazı önden çekişli araçlarda şaft tüneli vardır?

Yukarıdaki başlıkta şaft tünelinin arkadan çekişe sahip olan araçlarda neden bulunduğunu anlatmaya çalıştık. Ancak işin ilginç tarafı şaft tüneli önden çekişli araçların da büyük bir çoğunluğunda bulunmaktadır. Bu doğrultuda "Madem motorun dönme hareketi bir şaft yardımıyla arka tarafa aktarılıyor ve bu şaft çıkıntısı bu nedenle bir zorunluluksa nasıl oluyor da önden çekişli bir araçta bu tip bir çıkıntı meydana gelebiliyor?" diye merak ederiz. Ancak bunun bazı önemli nedenleri bulunmaktadır ve marka ve modele göre de değişse de genel olarak nedenleri şu şekildedir;
  • Egzoz hattı
  • Elektrik hattı
  • Yakıt hattı
  • Fren hattı
Yukarıda listelediğimiz maddeler için şaft tüneli, çekişin önde olması nedeniyle üreticiler için aslında bulunmaz bir nimettir. Egzoz borularının, elektrik tesisatının, yakıt hattının ve fren sisteminin güvenli bir şekilde aracın altında saklanabilmesi için bu şaft boşluğu, otomobil üreticileri tarafından adeta binalarda yukarıdan aşağı kadar bir baca şeklinde yer alan tesisat boşluklarına benzer bir amaçla kullanılır. Ancak burada her marka ve model aracın kendine özgü farklı bir düzene sahip olduğunu ve tüm bu listelediğimiz sistemlerin tamamının bu tünelden geçtiği anlamı çıkarılmamalı. Bazı modellerde sadece egzoz boruları için kullanılan bu sistem bazı modeller de tümünü de içine alabilir.

Egzoz sistemi nedir? Nasıl çalışır?

Diğer taraftan önden çekişli araçlarda bu boşluğun kullanılmasının daha önemli bir amacı vardır. Bu şekilde bir tasarımın tercih edilmesi aracın orta kısmında bir nevi binalardakine benzer kiriş görevi görür ve bu sayede sağlamlığa büyük katkısı vardır. Gerek önden ve arkadan çarpışma durumunda gerekse de aracın genel taşıma dayanımı bu yapı sayesinde daha sağlam bir hal alır. Şaft tünelinin sağlamlığı ve rijitliği nasıl iyileştirdiğini kağıt, kibrit kutusu ve madeni para örneği ile pekiştirelim.
  1. Bir kağıt parçasını dikine duran iki kibrit kutusu arasına yerleştirelim
  2. Kağıt parçası üzerine madeni bir para koyalım
  3. Kağıt parçası madeni paranın ağırlığını taşıyamayarak çökecektir
  4. Şimdi aynı kağıt parçasını kiriş şeklinde katlayalım ve bozuk parayı bu şekilde üstüne koyalım. Kağıdın katlanması rijitliği arttırır ve aynı kağıt bu yeni yapı sayesinde bozuk parayı taşıyabilir. 
Yukarıdaki şekilden de anlaşılacağı gibi; bu tip bir tünel yapısı sağlamlık ve rijitlik açısından bulunduğu araca büyük fayda sağlar. Üstelik sadece şekil değişikliği ile elde edilen bu özellikler ekstra bir ağırlığa da neden olmamaktadır. Bu da otomobil üreticilerinin büyük bir kısmını önden çekişli araçlarda bile şaft tüneli kullanmaya zorlamaktadır. Ayrıca yukarıda listelediğimiz elektrik, yakıt, fren ve egzoz hatlarının bir kısmının veya tamamının bu boşlukta saklanabilmesi de üreticilere büyük kolaylık sağlamaktadır. Arka koltuk sırasının ortasında konforu bozması ise en büyük sorundur.

Çekiş sistemi nedir? Kaç tipi vardır?

Diğer taraftan başta Honda olmak üzere bazı otomobil üreticileri bırakın önden çekişli araçlarında şaft tüneli kullanmayı 4x4 araçlarında bile şaft tüneli kullanmamaktadır. Sağlamlık ve rijitlik özelliklerini farklı bir yapı kullanarak elde eden bu üreticiler tesisat ve egzoz hattını da değişik metotlarla korumaya alırlar. Bu nedenle de aracın arka koltuk sırası tüm yolcular için hem daha kullanışlı olur hem de daha rahat bir hale gelir. Öyle ki şaft çıkıntısı olmayan bu düz zemine her türlü eşya bile daha rahat yerleştirilebilir.

Solda 4x4 Honda CR-V sağda önden çekişli Honda Civic 
Burada akıllara şu soru gelebilir; Madem bir takım markalar şaft tüneli kullanmaya gerek görmüyor neden diğer markalar da bu yönde bir tasarımı tercih etmiyor? Bu sorunun cevabı ise istatistiklerde saklıdır. Elimizde bu konu ile ilgili verebileceğimiz  kesin bir oran olmasa da dünya genelinde bir otomobile 5. kişinin binmesi oldukça nadir ve düşük oranlı bir durum olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar 5.yolcu dışında aracın arkasına binecek diğer 2 yolcuyu da dolaylı olarak hareket alanı ve ferahlık hissi anlamında etkileyen şaft tüneli, yukarıda izah  ettiğimiz önemli avantajları nedeniyle önden çekişli araçların büyük bir bölümünde  hala kullanılmaktadır.

Süspansiyon nedir? Nasıl çalışır?

İlgili Konular

TEKNİK BİLGİ 7740634735570186486

Yorum Gönder Yorumlar

emo-but-icon

item