ZF nedir?

Sitemizde tanıtımını yaptığımız araçların birçok kez şanzıman özelliklerinden de bahsediyoruz ve bu doğrultuda bazı araçlarda Manuel, baz...

Sitemizde tanıtımını yaptığımız araçların birçok kez şanzıman özelliklerinden de bahsediyoruz ve bu doğrultuda bazı araçlarda Manuel, bazılarında DCT yani Çift Kavramalı Otomatik, bazılarında CVT veya Tork Konvertörlü Otomatik şanzıman olduğundan bahsediyoruz. Ayrıca konuları sosyal medya hesaplarımızda yayınladığımız zaman oldukça fazla kişinin Tork Konvertörlü otomatik şanzımanlarla ZF adını yan yana getirdiğine birçok sefer şahit olduk. Biz de bu doğrultuda ZF'nin aslında ne olduğunu bir konu içinde anlatmaya karar verdik.

Tork Konvertörü nedir? Nasıl çalışır?

ZF nedir?

Her şeyden önce şunu açık bir şekilde belirtelim ZF demek tork konvertörlü otomatik şanzıman demek değildir. ZF teknoloji geliştiren ve üreten 1 asırlık bir Alman firmasıdır ve birçok farklı taşıt parçasının üretimini gerçekleştirmektedir. ZF kısaltması ise Almanca'da "Zahnrad Fabrik" olarak açılabilir ve Türkçe karşılığı da "Dişli Fabrikası" demektir. 

ZF tarihi

1902 yılında Daimler'in Stuttgart'da bulunan fabrikasında Müdür Yardımcısı olarak çalışmaya başlayan 27 yaşındaki genç Makina Mühendisi Alfred Soden, 1906 yılında buradaki görevinden ayrılarak MAN fabrikasına geçmiştir. 1910 yılında ise; çalışmalarından çok etkilendiği bir havacılık firması olan ve Zeplin adının geldiği Zeppelin firmasında Test Departmanı'nın baş sorumlusu olarak işe başlamıştır. Firmanın ihtiyacı olduğu özel dişli tasarımlarını ortaya çıkarabilmek için konunun uzmanı İsviçreli Mühendis Max Maag ile temasa geçen Soden, Zeppelin firmasının Genel Müdürü Alfred Colsman'ın da yardımlarıyla özel dişliler üretebilmek amacıyla ZF firmasını kurmuştur. Bu arada Zeppelin firmasının sahibi Count Zeppelin'in de bu konuda büyük emekleri geçmiştir.

Esas olarak hava taşıtlarına dişli üretmek için kurulan ZF firması, otomobillerde kullanılacak ilk şanzımanını 1919 yılında 8hp güce sahip bir motor için üretmiştir. 1920'li yıllara gelindiğinde ise firmanın büyümesi doğrultusunda basit bir şirketten Anonim Şirket'e dönüşen ZF, bu sayede finansal açıdan bankalar nezdinde daha güçlü ve kurumsal bir yapıya kavuşmuştur. 1925 yılında otomobiller için de şanzıman üretmeye devam eden marka 4 ileri manuel şanzımanını tanıtmış ve otomotiv dünyasından büyük ses getirmiştir. 

Otomotiv ürünleri ile sipariş patlaması yaşayan ZF, 1926 yılında Berlin/Almanya'da bir fabrika daha açmış ve faaliyet alanını genişletmiştir. 1920'li yılların sonunda otomobillerde lüks beklentilere girilmesi ve kabin içindeki seslerden şikayetlerin artması sonucu ZF, Aphon dişli kutusunu tanıtmış ve senkronizere sahip olan bu şanzıman çok daha sessiz çalışması ile büyük beğeni kazanmıştır. 1932 yılına gelindiğinde ise otomotiv sektöründe artık iyi bilinen bir marka olan ZF, direksiyon sistemleri konusunda tecrübeli bir firma olan Ross'u satın alarak bu sektöre de elini atmış ve ilk başta 10.000 adetlik direksiyon sistemi üretmiştir. 1934 yılında ise senkronizerli şanzıman sistemlerine olan talebin artması sonucu, dişli geçişlerini kolaylaştıran tam senkronize bir şanzıman geliştiren ZF, Audi (Horch), BMW ve Mercedes markalarına satış yaparak adını daha da sağlamlaştırmıştır. 

1930'lı yılların sonunda 2.Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle ağırlıklı olarak Alman Ordusu'ndan bulunan birçok farklı taşıta (Ör: Magirus kamyon) dişli ve şanzımanlar üreten ZF, 1945 yılında savaşın bitmesi ile beraber Fransız Ordusu tarafından kontrol edilmeye başlanmıştır.  Bu doğrultuda fabrikaları savaş sırasında yerle bir olan marka, makarna üretiminde kullanılan bazı mutfak aletlerinin üretim ve tamirini gerçekleştirmişti. 1950 yılında ise Fransız yetkililerinden alınan izin ile ZF'nin yaklaşık %90 hissesi Zeppelin Vakfı'na (Friedrichshafen şehri) geçti. Geri kalan hisseler de Zeppelin ile alakalı bazı firmalar tarafından bölüşüldü. 

1950'li yılların sonundan itibaren atak yapan Alman Sanayi'nin bir parçası olarak kaldığı yerden devam eden ZF, bu dönemlerde çok farklı taşıtlara şanzımanlar üretmiştir. Bunlardan en dikkat çekenlerden bir tanesi de şüphesiz Porsche'nin dizel traktörüydü. Bu traktörde 4 ileri ZF üretimi bir şanzıman bulunuyordu.

1961 yılında ise ZF, İngiliz Lotus yarış takımı ile birlikte çalışarak markaya şanzıman temin etti ve bu konuda teknik destekte de bulundu. 1961-1968 yılları arasında başarılı bir şekilde devam eden bu birliktelik sonucunda ZF ve Lotus birçok yarış birinciliği kazandı ve Lotus aracında kullanılan şanzıman da standart bir 4 ileri manuel şanzımandı. 

Bu arada 1965 yılında ZF, ilk otomatik şanzımanını tanıttı. 3 ileri otomatik şanzıman BMW (2000C) ve Peugeot'un o dönemki modellerinde kullanılmıştı. Peugeot markasında kullanılmasının asıl nedeni ise Fransız Jacques Desbois'in savaş sonrasında Fransız kontrolüne giren ZF fabrikasında yabancı işçi olarak çalışması ve iyi ilişkiler kurması nedeniyleydi. Desbois olmasaydı ZF'nin otomatik şanzımanları belki de o dönem Peugeot modellerinde kullanılmayacaktı ve yaygınlaşması zaman alacaktı.

1969 yılında gösterime giren ve o dönemki başrol oyuncusu George Lazenby olan 007-James Bond - Kraliçenin Hizmetinde filminde kullanılan Aston Martin modelinde de ZF şanzıman bulunuyordu ve bu da markanın artık önemli ve çok ünlü bir şanzıman üreticisi olduğunu kanıtlar nitelikteydi. 1973 yılında ise Alfa Romeo Montreal modelinde ZF'nin yeni geliştirdiği 5 ileri manuel şanzıman ve kilitli diferansiyel bulunuyordu. 

Otomotiv sektörü haricinde1950'li yılların sonunda havacılık sektörü için de dişli kutuları üreten ZF, 1970 yılında Almanya'da tasarlanan ve seri olarak üretilen ilk helikopter olan MBB Bo 105 modelinin de şanzımanını üretmeye başlamıştı. Kalitesi, tasarımı ve sağlamlığı göz önünde bulundurularak helikopterin şanzıman ihalesi ZF'ye verilmişti. 

1972 yılında ise yeniden yapılanmaya giren ZF, kurduğu yan kuruluşun hisselerini günümüzde turbo besleme sistemleri ile bilinen Borg Warner şirketi ile ortaklaşa devraldı ve ZF şanzıman adı altında yeni bir şirket kuruldu be bu şirket günümüzde halen faaliyetlerine otomobil ve hafif ticari araçlara otomatik şanzıman üreterek devam etmektedir. Bu arada 1980'li yılların başında A.B.D'ye açılarak fabrika kuran ZF, ilerleyen yıllarda başka ülkelere de açılmış ve Uzak Doğu faaliyetleri için Japonya şubesini faaliyete almıştır.

1981 yılında ise bir bilgisayar sisteminin kullanıldığı ilk şanzıman sistemi olan ve otobüsler için tasarlanan Ecomat serisi tork konvertörlü otomatik şanzımanlar tanıtıldı. Ecomat serisi şanzımanların 3.jenerasyonu günümüzde hala kullanılmakta olup Retarder ve kilitli (Lock-up) tipi tork konvertörüne sahiptirler.

1991 yılında ise bir otomobilde kullanılan ilk 5 ileri otomatik şanzıman, BMW E36 3 Serisi ve E34 5 Serisi modellerinde kullanılmaya başlandı. 1999 yılında ise ilk 6 ileri otomatik şanzıman E38 7 Serisi BMW modellerinde kullanılmaya başlandı. 2005 yılında geliştirilen CVT şanzıman ise bazı Ford modellerinde bulunuyordu. 2007 yılında ise ilk 8 ileri otomatik şanzıman tanıtıldı ve bu şanzıman 6 ileri otomatik şanzımanın yerine geçti. Günümüzde hala Honda tarafından kullanılan 9 ileri oto.şanzıman ise yine ZF tarafından üretilmektedir. Ayrıca enine motorlu Land Rover ve Jeep modellerinde kullanılan 9 ileri oto. şanzımanlar da ZF tarafından üretilmektedir. Alfa Romeo, Aston Martin, VW, Audi, Bugatti, BMW, Land Rover, Jaguar, Maserati, Rolls Royce, Chrsyler, Dodge ve Bentley gibi markaların kullandığı 8 ileri tork konvertörlü otomatik şanzımanlar (8HP) yine ZF üretimidir.

Kaç tip otomatik vites vardır?

Sonuç

Görüleceği gibi 100 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren ve üretimine Zeplinler için dişli üreterek başlayan ZF, bugün dünyanın en büyük şanzıman üreticilerinden bir tanesidir ve birçok kişinin yanlış bildiği gibi Tork Konvertörlü otomatik şanzımanlara da bir şekilde adını vermiştir. Sadece şanzıman üretimi ile kalmayıp çok farklı sektörlerde çok farklı ürünleri ile de öncü olmaya devam edecek gibi görünüyor. 

İlgili Konular

zf şanzıman 3655834190127336144

Yorum Gönder Yorumlar

emo-but-icon

Sosyal Medya

Arama

Facebook

item