Benzin mi dizel motor mu daha uzun ömürlüdür?

Birçok kişinin aklına benzin ve dizel motorların hangisinin daha uzun ömre sahip olduğu veya daha dayanıklı olduğu sorusu gelmiştir. Her ...

Birçok kişinin aklına benzin ve dizel motorların hangisinin daha uzun ömre sahip olduğu veya daha dayanıklı olduğu sorusu gelmiştir. Her ne kadar bu soru göreceli olsa ve ilk olarak kullanım tarzı ve kullanım şartlarına göre değişse de genel bir karşılaştırma yapılabileceğini düşünüyoruz. Sonuçta her ikisi de içten yanmalı motor ve mekanik çalışma prensipleri de aynı.  Ancak yakıt tipleri değişik ve gücü elde etmek için de bu yakıtların karakterine göre çalışma tekniğine sahipler. Biz de bu konuyu her iki motorun yapılarına göre izah etmeye çalışacağız.

Karşılaştırmamıza geçmeden önce şunu söylememiz gerekir ki; dizel veya benzin hangisi daha dayanıklı ve uzun ömürlü olursa olsun, düzgün bir şekilde kullanılmadıkları takdirde ömrü diğerinden çok daha kısa bir şekilde gerçekleşebilir. Bu nedenle yaptığımız karşılaştırmada kullanım tarzı ve şartları hariç tutulmuştur. Ayrıca bu tip bir karşılaştırmanın daha sağlıklı olabilmesi için aynı güce değil de aynı motor hacmine sahip dizel ve benzin motorların dikkate alınması şarttır. Yani aynı güce sahip 2.0lt turbo-dizel motor ile 1.4lt turbo-benzin motorun ömür olarak karşılaştırılması yanlıştır. Biz de konu içinde vereceğimiz örnekleri bu nedenle aynı hacme ve silindir sayısına sahip BMW benzin ve dizel motorları üzerinden vereceğiz.

Yakıt özelliği

Gerek dizel yakıtı gerekse de benzin yakıtı petrol ürünüdür ve her ikisi de ham petrolün damıtılması ile elde edilir. Bu işlem sırasında benzin yakıtı 35-200°C arasında elde edilirken dizel yakıtı 250-350°C arasında yaklaşık olarak petrolün kaynama noktasında elde edilir. Görüleceği gibi benzin yakıtı damıtılmanın ilk aşamasında elde edilir ve bu nedenle de daha saf bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Dizel yakıtı ise daha kaba bir yapıya sahiptir. Ancak bu kaba yapı dizelin daha yağlayıcı özelliklere sahip olmasını sağlar. Dizel veya benzin fark etmeksizin, yakıt sistemi ve yanma odasında her iki yakıtın da yağlayıcılık özellikleri düşünüldüğü zaman ise dizelin avantajı ortaya çıkmaktadır. Dizel yakıtının yağlayıcılık özelliğinin daha fazla olması ise dizel motorun ömrünü olumlu yönde etkiler.

Yanlış yakıt kullanılırsa ne olur?

Diğer taraftan dizel yakıtı ne kadar temiz olursa olsun içerisinde bir miktar kirlilik barındırabilir. Benzin ise genel anlamda daha temiz bir yapıya sahiptir ve motor tarafından daha kolay bir şekilde tolere edilebilir.. Bu durum kirli dizel yakıtı kullanılması durumunda motoru ciddi anlamda etkiler ve başta enjektörler olmak üzere sorun çıkmasına neden olabilir. Ayrıca yakıtın kirli olması, motor yağını da etkiler ve kalitesini bozabilir. Yağlamanın düzgün olmaması ise aşınmaları artırır ve motorun ömrünün kısalmasına neden olabilir. Bu nedenle kirli dizel yakıtı kirli benzin yakıtından daha tehlikelidir ve dizel motorun ömrünü önemli oranda etkileyebilir.

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Beraberlik

Ateşleme yöntemi

Benzin ve dizel motorların en büyük farkı ateşleme yöntemleridir. Benzin motor bir buji yardımı ile yakıt-hava karışımını çakmak çakar gibi ateşlerken, dizel motorlarda böyle bir ateşleme mekanizması bulunmaz, piston tarafından sıkıştırılan hava üzerine çok yüksek basınçlı bir şekilde dizel yakıt püskürtülür ve sıkışan hava-yakıt karışımı kendi kendine tutuşur. Ayrıca dizel yakıtı çok zor tutuşan bir akaryakıt türüdür. Öyle ki benzin dolu bir bidona yanan bir kibrit atılırsa tutuşma ihtimali çok yüksekken, dizel yakıtı dolu bir bidona aynı kibrit atılınca tutuşması imkansıza yakındır.

İşte tutuşması bu kadar zor bir yakıtı yüksek basınçla (Common Rail 2000-3000bar) sıkışmış havaya püskürten dizel enjektörleri pahalı-hassas üretilmiş parçalardır ve dizel motorların da en hassas noktası bu enjektörlerdir denilebilir. Günümüz benzin motorlarında ise aynen dizel motorlarda olduğu gibi enjektörler vardır ve benzin yakıtını yanma odasına püskürtürler ancak dizel enjektörler kadar pahalı değillerdir. Ayrıca ateşlemeyi de buji gerçekleştirir ve bunun için de bir elektrik sistemi mevcuttur. Ancak her şekilde dizel enjektörleri hassas çalışma yapıları ve yukarıdaki başlıkta dizel yakıt kalitesinin de etkisi ile daha fazla arıza verebilir. Bu durum dizel motorun ömrünü olumsuz yönde etkileyebilir.

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Benzin motoru

Motor hızı

Dizel motorlar çalışma prensipleri gereği daha düşük dönme hızlarında çalışırlar ve bir benzin motor 8000-9000devir/dakika hıza çıkabilirken benzer hacimdeki bir dizel motor genellikle 4000-5000 devir/dakika hıza çıkabilir. Motor içerisinde gerçekleşen ne kadar fazla hareket ve yüksek devir, o kadar fazla aşınma anlamına gelir. İşte bu nedenle dizel motorların içlerindeki parçaların daha az hareket etmesi ise ömürlerini olumlu yönde etkiler. Bir dizel motor kullanım süresi boyunca benzin motora göre neredeyse yarı yarıya daha az dönme hızına sahip olduğu için aynı oranda daha az aşınır da denilebilir.

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Dizel motoru

Güç ve Tork

Dizel motorlar elde ettikleri maksimum güç ve torku benzin motorlara göre daha düşük devirlerde elde ederler. Ayrıca düşük devirlerde ürettikleri tork da benzer bir benzin motoruna göre genellikle daha yüksektir. Günlük kullanımlarda torkun sürücüler için daha önemli bir özellik olduğu düşünülürse yüksek tork, motorun aracı daha rahat taşıması ve bu nedenle de daha az zorlanması anlamına gelir. Daha az zorlanan motorun ise daha uzun ömürlü olması beklenebilir. Bu nedenle düşük devirlerde ürettiği daha yüksek tork, dizel motorun ömrünü olumlu yönde etkiler.

Güç ve torkun tüketime etkisi nedir?

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Dizel motoru


Titreşim

Benzin motorlarda ateşleme buji ile gerçekleştiği için hava-yakıt karışımının tutuşması daha homojen ilerler. Dizel motorda ise sıkışan havaya yakıt püskürtülmesi ile tutuşma sağlanır ve kendiliğinden gerçekleştiği için parçalı bir şekilde ve bir nevi rastgele ilerler. Bu da dizel motorlarda daha yüksek titreşime ve çalışma sesine neden olur ve dizel motorların neden daha titreşimli ve sesli çalıştığını izah eder. İşte bu titreşimi azaltabilmek için üreticiler dizel motorları daha kalın cidarlı malzemelerden ve ağır bir şekilde imal ederler. Daha kalın yapılı ve yerine göre özel malzemelerin kullanılması ise dizel motorun ömür olarak daha avantajlı olmasını sağlar. Ancak bu nedenle dizel motorlar hem daha ağır hem de daha pahalıdırlar.

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Dizel motoru

Solda benzin motor sağda dizel motor
Sıkıştırma oranı

Dizel motorlar, yakıt hava karışımının kendiliğinden tutuşabilmesi için çok daha yüksek sıkıştırma oranına ihtiyaç duyarlar. Öyle ki bu oran benzin motoruna göre ortalama %50 daha fazladır. Sıkıştırma oranı ne kadar yüksekse silindirler içerisine sıkıştırılan hava o kadar fazladır. Daha sıkıştırılmış bir ortamda ise patlama daha şiddetli gerçekleşir. Bu da dizel motorun daha farklı ve dayanıklı malzemelerden üretimin gerektirir. Daha kalın yapılı ve yerine göre özel malzemelerin kullanılması ise dizel motorun ömür olarak daha avantajlı olmasını sağlar.  Ancak bu nedenle dizel motorlar hem daha ağır hem de daha pahalıdırlar.

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Dizel motoru



Emisyon

Dizel yakıtının yapısı nedeniyle yandığı zaman benzine göre daha fazla Nitrojen Oksit ve Nitrojen Dioksit (NOx gazları) ile yanmamış hidrokarbonlar (siyah duman), kanserojen bileşenler ve Sülfür içerir. Bu nedenle de yanmış hali benzine göre hem daha zararlıdır hem de çok daha zehirlidir ve çok daha iyi bir şekilde filtrelenmesi gerekir. Ancak dizel motorda daha fazla olan NOx gazlarının filtrelenmesi ve zararsız hale getirilmesi benzin motorda daha fazla olan CO (Karbon Monoksit) gazları kadar kolay değildir.

Dizel mi benzin mi daha kirli bir yakıttır?

Bu nedenle de dizel motorlarda benzin motorlardaki EGR (Egzoz gazı resirkülasyonu)  ve katalitik konvertör sistemlerine ek olarak DPF (dizel partikül filtresi) ve SCR (AdBlue) gibi sistemler de bulunur. Yüksek sıcaklığa sahip egzoz gazlarını temizleyen bu sistemler için ise deyim yerindeyse "Nazlı" ifadesi rahatlıkla kullanılabilir ve arıza vermeye de oldukça açıklardır. İşte bu nedenle yakıt kalitesi, sürüş tarzı ve sürüş koşullarında dizel motorların daha sık arıza vermesine sebebiyet verebilirler. Bu durum kalitesiz yakıt kullanılması ile çok daha yüksek bir seviyede gerçekleşebilir.

Ömür ve dayanıklılık açısından kazanan: Benzin motoru

SONUÇ

Görüleceği gibi her iki motor tipinin ömür ve dayanıklılık açısından birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunuyor. Ancak şunu söylemek oldukça mümkün. Dizel motorlarda yakıt oldukça önemli ve kalitesiz yakıt kullanılması, aynı şartlarda bile kullanım söz konusu olsa benzin motorun daha uzun ömürlü olmasını ve az sorun çıkartmasını sağlayabilir. Ayrıca dizel motorlarda yapılacak periyodik bakımlar da büyük önem kazanıyor ve daha fazla önem gösterilmesi şart.

Güç/hacim oranı en yüksek 11 dizel motor

Ancak kullanımı boyunca temiz motorin ile çalışan ve bakımları iyi bir şekilde gerçekleştirilen dizel motor, daha kalın ve özel malzemelerden üretilmesi ve daha yüksek torkunu daha düşük devirlerde vererek kendini yormadığı ve bu nedenle daha az aşınabileceği için benzin motora göre daha iyi bir durumdadır. Kısacası aynı şartlarda dizel motor benzin motordan daha dayanıklı ve uzun ömürlüdür diyebiliriz.

Bu arada şunu da belirtmeden geçmeyelim; 1980'li ve öncesinde üretilen dizel motorlarda gösteri amaçlı olarak yakıt amacı ile kullanılmış kızartma yağı bile konulsa yoluna devam edebiliyordu. Ancak günümüz dizel motorları eski dizeller gibi kaba bir çalışma karakterine ve tasarıma sahip değil ve çok hassas parçalara ve teknolojik turbo beslemelere sahipler. Bu sayede de benzin motorlar kadar iyi performansa sahip olabiliyorlar. Öyle ki dünyanın en yüksek güç/hacim oranına sahip dizel motoru olan BMW'nin 7.50d modelinde bulunan 4 turboya sahip 3.0lt dizel ünite 400ps güç üretebiliyor.

4 turbo BMW dizel mi? 3 turbo (1 adet elektrikli) Audi dizel mi?

İlgili Konular

TEKNİK BİLGİ 4863185915505577744

Yorum Gönder Yorumlar

emo-but-icon

Sosyal Medya

Arama

Facebook

item