Retarder nedir? Ne işe yarar?

Birçok kişi uzun ve yorucu otobüs yolculukları yapmıştır ve özellikle de gece sessizliğinde daha belirgin ve karakteristik olarak duyul...


Birçok kişi uzun ve yorucu otobüs yolculukları yapmıştır ve özellikle de gece sessizliğinde daha belirgin ve karakteristik olarak duyulabilen gizemli bir uğultu sesi de bu yolculuklarda akıllarda kalmıştır. Bu ses, otobüs ve kamyon gibi ağır vasıta taşıtlarının sahip olduğu daha büyük motor, şanzıman, diferansiyel ve aktarma organlarının bir karışımı gibi duyulsa da, esas olarak retarder adındaki özel bir fren sisteminden kaynaklanmaktadır. Biz de bu yayınımızda Retarder sisteminin ne olduğunu, ne işe yaradığını ve nasıl çalıştığını sizlere anlatmaya çalışacağız. 

Geri viteste giderken neden çok ses çıkar?

İlk olarak yokuş aşağı inişlerde işitilen gizemli uğultu sesini bir dinleyelim; (Araç: Mercedes Actros)


Retarder ne demek?

Retarder kökleri Latince'den gelmektedir ve diğer dillere de benzer şekillerde geçmiştir. İngilizce'den Türkçe'ye çevrildiğinde ise "Geciktirici" ve "Yavaşlatıcı" gibi anlamlara sahiptir. Ayrıca ilaç sektöründen tutun, kimyasal sektörüne, inşaat sektörüne ve diğer birçok sektörde bu kelimeyi kullanan çok çeşitli ürünler vardır. Diğer taraftan bizim konumuzla ilgili olan kelime anlamı  daha çok "Yavaşlatıcı" anlamı ile örtüşse de "Hız kesici" de tam karşılığı diyebiliriz.

Retarder ne işe yarar?

Retarder ağırlıklı olarak kamyon ve otobüs gibi ağır vasıtalarda tercih edilen ikincil bir fren mekanizmasıdır. Tekerleklerde yer alan sürtünme prensibi ile çalışan disk veya kampana fren sistemlerinin yanında yardımcı olarak yer alır ve özellikle yüksek ağırlığa sahip ağır vasıtaların vazgeçilmez bir elemanıdır. Ancak Retarder sisteminin esas amacı aracı durdurmak değil yavaşlatmak ve ana fren sistemine aşırı yük binmesini engellemektir. Her iki fren sistemi birbirinden bağımsızdır ve ayrı ayrı kullanılabilir. Yani Retarder sisteminin kullanabilmek için ana fren sistemini kullanmak şart değildir. Ayrıca birçok ağır vasıtada sürüş sırasında yapılan frenlemelerin büyük bir çoğunluğu birincil frenler tarafından değil Retarder sistemleri tarafından yapılır. 

Tork konvertörü nedir? Nasıl çalışır?

Diğer taraftan yine bu tip araçlarda bir de motor freni olarak adlandırılan bazı sistemler yer alır ve birçok kişinin aklına yerleşmiş adı olan Retarder ile karıştırılabilir. Ancak donanımlı bir ağır vasıtada hem normal fren sistemi, hem motor freni, hem de bilinen adıyla Retarder sistemi yer alabilir. Ancak ikincil olarak adlandırabileceğimiz bütün yardımcı fren sistemlerinin genel adı Retarder diyebiliriz. Örneğin DAF markası, araçlarında yer alan Retarder sistemlerini ikiye ayırmış ve motor freni sistemine birincil Retarder, hidrodinamik sistemini de ikincil Retarder olarak adlandırmıştır. 

Retarder sisteminin avantajları nelerdir?

  • Birincil frenlerin ömrünü önemli oranda uzatır.
  • Konfor düzeyini bozmayan yumuşak ve sarsıntısız hız kesmeleri ve frenlemeler mümkündür.  
  • Yokuş aşağı frenlemede büyük avantaj ve ekstra güvenlik sağlar.
  • Yokuş aşağı hızlanma birincil frenlere gerek kalmadan kontrol edilebilir.
  • Fren balataları çok daha az aşındığı için zararlı balata tozu çevreyi çok daha az kirletir. 

Kaç tip Retarder vardır?

Retarder sisteminin nasıl çalıştığına geçmeden önce tiplerini bilmek önemli. Bu doğrultuda Retarder kelimesinin "Hız kesici" anlamına uygun 2 farklı tip Retarder sistemi bulunuyor. Ayrıca bu 2 tip sistemin altında da farklı yapılarda, çalışma prensipleri birbirlerinden tamamen farklı sistemler mevcut. Akıllarda kalan gizemli uğultu sesi ise esas olarak ikincil Retarder sistemlerinin sesidir diyebiliriz.

Volan nedir? Ne işe yarar?
  • Birincil Retarder sistemleri
    • Motor ve Egzoz Freni; Eaton ve Jacobs
Birincil Retarder sistemleri; Solda motor freni sağda egzoz freni 
  • İkincil Retarder sistemleri
    • Elektromanyetik Hız Kesici; Telma (Valeo) ve Frenelsa
    • Hidrodinamik Hız Kesici; Voith ve ZF
Bu arada bir ağır vasıtada birincil Retarder sistemleri olan motor ve egzoz frenleri aynı anda yer alabilir ancak ikincil Retarder sistemlerinden her ikisi aynı anda yer almamaktadır. Yani Elektromanyetik ve Hidrodinamik ikincil Retarder sistemleri birbirlerinin alternatifleridir ve kendilerine göre avantajları mevcuttur. 

İkincil Retarder sistemleri; Solda elektromanyetik, sağda hidrodinamik

İlgili Konular

TEKNİK BİLGİ 3176080182985422963

Yorum Gönder Yorumlar

Sosyal Medya

Arama

Facebook

item